De laatste jaren is gedeeld ruimtegebruik meer en meer een hot topic geworden, ook binnen de jeugdlokalen. Er staat nu eenmaal veel druk op (openbare) ruimte, waardoor elk gebouw best zo optimaal benut moet worden. De unieke context van een jeugdlokaal brengt wel enkele vragen en uitdagingen met zich mee. Op welke manieren kan je aan gedeeld ruimtegebruik doen én jouw vrijheid en eigenheid behouden als KSA-groep?
Je lokalen delen kan zo
De laatste jaren is gedeeld ruimtegebruik meer en meer een hot topic geworden, ook binnen de jeugdlokalen. Er staat nu eenmaal veel druk op (openbare) ruimte, waardoor elk gebouw best zo optimaal benut moet worden. De unieke context van een jeugdlokaal brengt wel enkele vragen en uitdagingen met zich mee. Op welke manieren kan je aan gedeeld ruimtegebruik doen én jouw vrijheid en eigenheid behouden als KSA-groep?
11 augustus 2026
Wat is gedeeld ruimtegebruik (niet)?
Onder gedeeld ruimtegebruik verstaan we het delen van de lokalen met andere (jeugd)organisaties, partners en eventueel particulieren. Verhuren valt hier technisch gezien ook onder, al focussen we op de andere aspecten van gedeeld ruimtegebruik.
Waarom zou je het doen?
Gedeeld ruimtegebruik is een mooi principe, maar vraagt wel extra organisatie en engagement om het in goede banen te leiden. Daarom is het goed om eens stil te staan bij verschillende redenen waarom het jou ook een voordeel kan bieden.
Maatschappelijke meerwaarde
Als je je lokalen vrijstelt aan organisaties en groepen die nood hebben aan ruimte, geef je hen letterlijk een plaats om hun werking te kunnen uitvoeren. Je geeft hen dus een plaats in de maatschappij, wat kan leiden tot een sterker gemeenschapsgevoel, betere persoonlijke contacten, minder klachten en misschien zelfs nieuwe vrijwilligers. Bovendien zorgt het ook voor extra sociale controle, waardoor vandalisme kan afnemen.
Door deze sterkere positie, zal je ook binnen je eigen gemeente een groter draagvlak hebben voor de aanwezigheid van en investeringen in de gebouwen.
Kleinere impact op milieu
Door je lokalen te delen met andere gebruikers, verminder je de impact op het milieu. Een efficiënt ruimtegebruik zorgt er voor dat er minder grondstoffen, bouwmateriaal en minder (groene) ruimte wordt ingenomen. Tegelijk deel je ook de energie om je lokalen te verwarmen of verkoelen, wat de investering in efficiëntere energiemaatregelen stimuleert.
Economisch voordeel
Via gedeeld ruimtegebruik kan je ook enkele kosten delen: energieverbruik, eventueel investeringen in de infrastructuur,... Breng de vraagzijde in kaart om te weten hoeveel en welke nood aan ruimte er is voor andere gebruikers.
De combinatie van de eerste twee redenen zorgt er bovendien voor dat er een groter draagvlak is om aan overheden (je gemeente, Vlaamse Overheid) subsidies en investeringen te vragen.
Verschillende vormen van ruimtedelen
Ter beschikking stellen
De lokalen worden ter beschikking gesteld voor andere gebruikers naargelang de wensen en noden van zowel de gebruiker als de eigenaar.
Bijvoorbeeld: een fuif of feestje van een buurtbewoner, een kamp of (zomer)speelpleinen.
Aangezien het klassieke verhuren hieronder valt, werk je best met een schriftelijk contract waar duidelijke afspraken in staan (huurgeld, waarborg, wat met schade, en andere afspraken). Dit contract kan je naar alle flexibiliteit aanpassen naar de soort gebruiker, waardoor je het best gebruikt als een sjabloon, niet als een vaste gouden regel.
Living apart together
In een gebouw gebruiken meerdere organisaties verschillende lokalen. Elke organisatie heeft wel zijn eigen lokalen. Het gebouw en aanliggend terrein an sich worden dus gedeeld, niet de lokalen.
Bijvoorbeeld: doorheen het werkjaar het gebouw delen met een scoutsgroep
Dit model wordt vaak gekozen bij nieuwbouwlokalen, al zeker als de gemeente bijlegt. In dit model ben je als KSA-groep dus zelden de eigenaar, maar wel een gebruiker. Bevorder daarom je relatie met zowel de eigenaar als de andere gebruiker(s) en ga regelmatig in gesprek met hen, ook als het goed loopt.
Samenhuizen
Dit type lijkt op living apart together, met als verschil dat je hier wel een gemeenschappelijke ruimte hebt.
Bvb: een polyvalente zaal, zowel apart door elke gebruiker als gezamenlijk gebruikt.
Ook hier zijn duidelijke afspraken en wederzijdse afstemming cruciaal.
Platformwerking
Een intermediaire organisatie (het platform) beheert het gebouw zodat verschillende gebruikers er terecht kunnen. Hierbij kàn je eigen lokalen hebben, al zijn er meer ruimtes die openstaan voor iedereen dan er exclusief bruikbare ruimtes zijn.
Bvb: in lokalen van je gemeente zitten waar ook een jeugdhuis en een polyvalent verhuurbare ruimte is (niet in je eigen beheer).
In deze vorm zijn goede contracten en contacten ook essentieel, al ligt de grootste verantwoordelijkheid hiervoor bij de intermediaire organisatie. Aangezien dit een context is die zijn nodige tijd en planning vraagt, is hier vaak personeelstijd voor nodig.
Dus wat voor je KSA-groep?
Er is geen juist of fout model van gedeeld ruimtegebruik, aangezien dit zeer context specifiek is. Wel stellen we dat er bij gedeeld ruimtegebruik met KSA-groepen, er minstens 1 eigen (leidings)lokaal moet zijn. Hierdoor blijft de vrijheid & flexibiliteit voor leiding behouden om naast de activiteitsuren ook samen te komen.
Enkele aandachtspunten
Gedeeld ruimtegebruik gebeurt meestal niet vanzelf. Daarom lijsten we enkele aandachtspunten op om samenwerkingen zo vlot mogelijk te laten verlopen.
Zoek een geschikte partner
Verenigingen die op zoek zijn naar ruimte, kloppen vaak bij de lokale overheid aan. De gemeente kan het zelf voorzien met eigen infrastructuur, of het faciliteren door op zoek te gaan naar mogelijke samenwerkingen. Jij kan dus ook als aanbieder gaan kloppen bij de gemeente. Sommige gemeentes bieden een zaalzoeker aan, soms organiseren ze lokale netwerkbijeenkomsten. Kortom, er zijn verschillende manieren waarop je gemeente hiermee aan de slag kan gaan. Uiteraard kan je ook aan zelfpromotie doen via sociale media, vertegenwoordiging op lokale evenementen,...
Maar welke soorten organisaties zijn er mogelijk om gedeeld ruimtegebruik mee te doen?
- Groeperingen: verenigingen, buurtcomités, vrijwilligersorganisaties zoeken vaak ruimtes voor vergaderingen, workshops en evenementen
- Kunst- en cultuurorganisaties zoeken ook vaak ruimtes voor tentoonstellingen, optredens, repetities of workshopruimtes
- Sportclubs voor indoor sportactiviteiten (yoga, dans, fitness, tafeltennis,...)
- Studenten voor het samen studeren tijdens de blokperiode
- Buurtbewoners en particulieren voor verjaardagen, babyborrels, communies, hobbygroepen,...
De meest voor de hand liggende partner is een andere jeugdvereniging, maar andere organisatievormen kunnen dus ook aansluiten bij jouw noden en wat je kan aanbieden. In elk geval vraagt elke samenwerking de nodige flexibiliteit en respect voor elkaars werking.
Goede afspraken...
... maken nu eenmaal goede vrienden. Maak concrete afspraken over:
- Wie welke ruimtes mag gebruiken en wanneer
- Tegen welke betaling of vergoeding je dit doet. Normaal gezien wordt hier steeds naar kostendekking gezocht, geen winst. Denk aan verbruikskosten, wat als er iets stuk gaat, eventueel administratieve kosten,...
- Overlegmomenten. Ook als alles goed loopt en er geen problemen zijn, is het belangrijk om goede contacten te houden met alle gebruikers. Leg vast hoe vaak deze gebeuren.
- Het algemene beheer. Wat moet er gebeuren als er iets verkeerd loopt of er gaat iets stuk? Bij wie wordt dit gemeld? Hoe wordt de toegang voorzien? Werk dus een goed systeem uit om deze transparantie in te bouwen.
Giet deze afspraken in een schriftelijke gebruiksovereenkomst. Dit is een contractvorm waar geen wettelijke beschermingen op zitten, waardoor je uitsluitend de noodzakelijke zaken kan opnemen. Hoe concreter je de afspraken maakt en beschrijft, hoe minder grijze zone er is om misverstanden tegen te komen.
Wat als..?
Dit neemt niet weg dat het soms kan mislopen, hoeveel je ook inzet op goede afspraken en contracten. Betrek je provinciale koepel zeker in deze gesprekken, want wij kunnen helpen om alles op een goede voet verder op weg te zetten.
Wil je meer lezen over gedeeld ruimtegebruik? Check dan het uitgebreidere artikel, geschreven door CJT (centrum voor jeugdtoerisme)
